Στραβισμός: Απαραίτητη η λειτουργική αποκατάσταση της όρασης στη πρώιμη παιδική ηλικία

 

Ο στραβισμός ο οποίος είναι συνήθως κληρονομικός εμφανίζεται στα πρώτα χρόνια ζωής του ατόμου και ο βαθμός του ποικίλλει ανάλογα με τις μοίρες απόκλισης (κυμαινόμενη γωνία στραβισμού).

Σε σπάνιες περιπτώσεις η πάθηση εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή του ανθρώπου με διάφορες αιτίες (παθήσεις θυρεοειδούς, ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια, διαβήτης, σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικοί όγκοι, εγκεφαλικά τραύματα κ.ά.).

Ποια τα κυριότερα αίτια της πάθησης;

Συγκεκριμένα, οι κυριότερες αιτίες εμφάνισης στραβισμού είναι η κληρονομικότητα, κάποιες εγκεφαλικές παθήσεις αλλά και συστηματικά νοσήματα (διαβήτης, θυρεοειδής). Συνήθως οι στραβισμοί της παιδικής ηλικίας οφείλονται σε διαθλαστικά προβλήματα. Σε σπάνιες όμως περιπτώσεις είναι δυνατόν να οφείλονται και σε άλλα παθολογικά του οφθαλμού αίτια ή ακόμη και σε νευροοφθαλμικές παθήσεις.

Στραβισμός: Τι συμβαίνει και οι οφθαλμοί δεν είναι ευθυγραμμισμένοι;

Στη φυσιολογική όραση οι άξονες των ματιών διατηρούνται ευθυγραμμισμένοι και επιτυγχάνεται η αρμονική συνεργασία των μυών του ενός οφθαλμού με τους μύες του άλλου, μέσω της εντολής που δέχονται από τα  εγκεφαλικά νεύρα.

Στο στραβισμό (strabismus) όμως οι συγκεκριμένοι άξονες δεν είναι παράλληλοι με αποτέλεσμα να μη μπορεί να επιτευχθεί η συγκεκριμένη συνεργασία.

Ο στραβισμός επηρεάζει την οπτική ικανότητα του ασθενούς

Ο στραβισμός επηρεάζει τις περισσότερες φορές την ίδια τη λειτουργία της όρασης και δεν περιορίζεται στο αισθητικό αποτέλεσμα που προκαλεί. Κύριο χαρακτηριστικό είναι η απώλεια της στερεοσκοπικής όρασης (διάσταση του βάθους). Εμφανίζεται συχνά διπλωπία (διπλή όραση) όπου ο εγκέφαλος απωθεί το είδωλο του οφθαλμού που παρεκκλίνει.

Τα παιδιά που αναπτύσσουν αμβλυωπία απορρίπτουν την εικόνα του λανθασμένα ευθυγραμμισμένου ματιού (μη δημιουργία νευροσυνάψεων μεταξύ εγκεφάλου και οφθαλμού). Οι γονείς μπορούν να παρατηρήσουν μη εναρμονισμένη κίνηση των ματιών των παιδιών, κλίση του κεφαλιού προς τη μία πλευρά, αλληθωρισμό με το ένα μάτι κ.ά.

Η λειτουργική αποκατάσταση της όρασης είναι απαραίτητο να γίνει όσο το δυνατό νωρίτερα στα παιδιά.

Διάγνωση

Ο πιο απλός και αξιόπιστος τρόπος εξέτασης για τη διάγνωση του στραβισμού, ειδικά σε παιδιά μικρότερα από 3 ετών, είναι η δοκιμασία κάλυψης (cover test). O οφθαλμίατρος σκεπάζοντας με ειδική καλύπτρα ή με το χέρι, εναλλάξ τα μάτια του παιδιού για 2-3 δευτερόλεπτα, παρατηρεί προσεκτικά την κινητικότητα του ματιού που δεν είναι καλυμμένο.
Σε παιδί χωρίς στραβισμό, η διαδικασία αυτή δεν προκαλεί κινητικότητα σε κανένα μάτι του. Το covertest είναι μια αρκετά ευαίσθητη δοκιμασία, οπότε και τα συμπεράσματα στα οποία οδηγεί είναι αποκαλυπτικά ακόμη και για περιπτώσεις όπου το πρόβλημα δεν είναι ευδιάκριτο ακόμη και όταν και τα δύο μάτια είναι ανοικτά.

Αντίστοιχη είναι και η δοκιμασία με την κατεύθυνση του φωτός σε ένα σημείο που πρέπει ο παιδικός οφθαλμός να ακολουθήσει με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια καθώς και η χρήση ειδικών πρησμάτων κατά την εξέταση. Σε μεγαλύτερα παιδιά χρησιμοποιούνται συγκεκριμένοι πίνακες με γράμματα ή φωτογραφίες πάντοτε σε συνδυασμό με το ιστορικό του ασθενούς και την πιθανή κληρονομικότητα του.  

Θεραπεία

Αφού το παιδί κλείσει την ηλικία των 6 μηνών, η θεραπεία του στραβισμού, αρχίζει με κλείσιμο του ματιού που δεν στραβίζει για ορισμένες ώρες την ημέρα. Αυτή η διαδικασία ερεθίζει το μάτι που στραβίζει με αποτέλεσμα την ανάπτυξη της οπτικής οξύτητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις στραβισμών, το πρόβλημα μπορεί να λυθεί απλά φορώντας συνεχώς γυαλιά, εξετάζοντάς το παιδί ανά 6-12 μήνες. Οι πιο δύσκολες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται χειρουργικά, όπου ο γιατρός δυναμώνει ή εξασθενεί τους μύες για να ευθυγραμμισθούν τα μάτια. Εάν το πρόβλημα του στραβισμού είναι πολύ σοβαρό, τότε υπάρχει πιθανότητα να χρειαστεί και δεύτερη χειρουργική επέμβαση.