Eκφύλιση Ωχράς Κηλίδας: Οι δύο μορφές της ασθένειας και οι βλάβες που δημιουργούν στην όραση

Οι αμφιβληστροειδοπάθειες δεν μπορούν να περιγραφούν ως μια ενιαία νόσος καθώς οι αρχικές παθήσεις που τις προκάλεσαν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους.

H Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας δημιουργεί τον πιο κοινό τύπο αμφιβληστροειδοπάθειας. Πρόκειται για τον ορισμό που δίνεται σε ορισμένες παθήσεις που αλλοιώνουν συγκεκριμένο τμήμα του αμφιβληστροειδούς χιτώνα με συνέπεια σοβαρές διαταραχές όσον αφορά την κεντρική όραση.

Ωχρά Κηλίδα: Όταν η απώλεια της όρασης γίνεται άμεσα αντιληπτή

Από ανατομικής άποψης, η ωχρά κηλίδα είναι ένας ελλειπτικός κίτρινος σχηματισμός περίπου στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς με διάμετρο 1,5mm που ιστολογικά δομείται από γαγγλιακές στιβάδες που περιέχουν γαγγλιακά κύτταρα. Στο κέντρο της βρίσκεται το κεντρικό βοθρίο με μεγάλη συγκέντρωση κωνίων υπεύθυνα για την κεντρική όραση. Επειδή τα οπτικά ερεθίσματα που συλλαμβάνει η ωχρά κηλίδα απασχολούν ένα σημαντικό ποσοστό από την ικανότητα του εγκεφάλου να αντιλαμβάνεται την όραση, μερικές μορφές απώλειας οπτικού πεδίου μπορούν να εκδηλωθούν χωρίς να πάσχει η ωχρά κηλίδα.

Αν και η απώλεια της περιφερειακής όρασης μπορεί να περάσει απαρατήρητη για κάποιο σημαντικό χρονικό διάστημα, η βλάβη στην ωχρά κηλίδα η οποία έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της κεντρικής όρασης, γίνεται άμεσα αντιληπτή.

Ποιές είναι οι αιτίες για τις οποίες εκφυλίζεται η Ωχρά Κηλίδα;

Οι δύο βασικοί τύποι εκφύλισης της ωχράς κηλίδας είναι, η σχετιζόμενη με την προχωρημένη ηλικία εμφάνισή της και η πρώιμη ή νεανική, που είναι διαφορετικής αιτιολογίας.

  • Η ηλικία / ξηρός τύπος

Η σχετική με την ηλικία, εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, συνήθως εμφανίζεται μετά το 60ο έτος της ηλικίας (γνωστή και ως ARMD – Age Related Macular Degeneration) και η εμπλοκή του κληρονομικού παράγοντα είναι μη προσδιορίσιμη. Η εκφύλιση ωχράς κηλίδας ηλικιακής αιτιολογίας ξηρού τύπου, είναι η πιο κοινή (90%) και ο τύπος αυτός χαρακτηρίζεται ως ατροφικός (drusenoid). Κύρια κλινική εκδήλωση είναι η  παραμόρφωση της όρασης η οποία γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτή κατά την ανάγνωση, με εκδήλωση στον ένα οφθαλμό.

Η συχνότητα εμφάνισης ARMD στον Δυτικό κόσμο ξεκινά από το 2.5%  μετά τα 60 έτη και μπορεί να πλησιάσει το 15% μετά τα 75 έτη. Αποτελεί τη συχνότερη αιτία πάθησης του αμφιβληστροειδούς στους μη διαβητικούς ασθενείς. Η ξηρή ARMD έχει πολύ αργή εξέλιξη και η πλειοψηφία των ασθενών διατηρούν την περιφερειακή όραση σε ανεκτά επίπεδα για αρκετά χρόνια.

  • Πρώιμη/ υγρός τύπος

Η εμφάνιση της πρώιμης εκφύλισης της ωχράς κηλίδας είναι γενετικής αιτιολογίας και κληρονομούμενη. Πρόκειται για τον υγρό τύπο (10%), πάθηση γνωστή ως χοριοειδική νεοαγγείωση, η οποία χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη μη φυσιολογικών αγγείων κάτω από την ωχρά κηλίδα και εκδηλώνεται με σημαντική μείωση της όρασης. Η υγρή μορφή, έχει ραγδαία εξέλιξη και σε σύντομο χρονικό διάστημα οδηγεί τους ασθενείς σε σημαντική απώλεια όρασης.

Οι γενετικοί λόγοι που οδηγούν στην εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας

Όσον αφορά τη γενετική αιτιολογία της εκφύλισης ωχράς κηλίδας, οι αιτίες είναι:

  • Η νόσος του Best με μεγάλες διαφορές κλινικών εκδηλώσεων από ασθενή σε ασθενή. Εμφανίζεται σε πολύ μικρή ηλικία μεταξύ 4 και 10 ετών αλλά η διάγνωση καθυστερεί πολύ.
  • Η Dominaht Drusen η οποία εμφανίζεται γύρω στο 30ο έτος της ηλικίας αλλά η ελάττωση της όρασης καθυστερεί έως και μια δεκαετία για να γίνει σημαντικά αντιληπτή.
  • Δυστροφία της ωχράς κηλίδας τύπου Sorby , που είναι εξαιρετικά σπάνια.
  • Δυστροφία της Χρωμοφόρου Στιβάδας (Pigment Pattern Dystrophy).
  • Η νόσος Stargardt είναι η πιο κοινή μορφή κληρονομικής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Εμφανίζεται περίπου στο εικοστό έτος της ηλικίας. Εμφανίζει μείωση της κεντρικής όρασης σε επίπεδο 20/200 όσο αφορά τη κεντρική όραση και προοδευτικά προσβάλλει και την έγχρωμη όραση.

Διάγνωση

Μόνο με έλεγχο του αμφιβληστροειδούς από οφθαλμίατρο μπορεί να υπάρξει έγκαιρη διάγνωση. Η βυθοσκόπηση του οφθαλμού και η έγχρωμη φωτογράφιση του βυθού των ματιών θα δείξουν ορισμένες  αλλοιώσεις, κεντρικά αλλά και στην περιφέρεια του βυθού του ματιού. Η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), ο πιο συνηθισμένος τρόπος διάγνωσης, επιτρέπει την ανάλυση όλων των δομών και των στιβάδων στην περιοχή της ωχράς κηλίδας.

Θεραπεία

  • Ξηρός Τύπος

Δεν υπάρχει θεραπευτική αγωγή στην εκφύλιση ωχράς κηλίδας ξηρού τύπου. Για το λόγο αυτό κρίνεται αναγκαίος ο έλεγχος οποιονδήποτε αλλαγών στην όραση καθώς και η λήψη προληπτικών μέτρων. Υπάρχουν 30% πιθανότητες- ανά πάσα στιγμή-να μετατραπεί σε υγρό τύπο.  Σημαντική επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου επιτυγχάνεται με την ισορροπημένη διατροφή (τόσο για τη ρύθμιση της χοληστερίνης όσο και της αρτηριακής πίεσης),  τα ειδικά συμπληρώματα διατροφής και πολυβιταμινών (πάντα με τη συμβουλή του οφθαλμίατρου), την χρήση ειδικών γυαλιών ηλίου για την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, και την αποχή από το κάπνισμα.  Για τον εντοπισμό των αλλαγών στην όραση, υπάρχει και ο αυτοέλεγχος, με χρήση του λεγόμενου πίνακα του Amsler.

  • Υγρός Τύπος

Μέχρι σήμερα δυστυχώς δεν υπάρχουν ιδιαίτερες θεραπευτικές εξελίξεις οι οποίες μπορούν να δώσουν ελπίδες στους ασθενείς. Περισσότερο συγκεκριμένα, Η νόσος του Στάργκαρντ δεν έχει ειδική θεραπεία. Συστήνεται η αποφυγή βιταμίνης Α και η διακοπή/αποχή από το κάπνισμα.

Ο μόνος τρόπος αναστροφής της εξέλιξης των σοβαρών παθήσεων της ωχράς κηλίδας είναι η θεραπεία με Ιατρικό Βελονισμό. Ο βελονισμός που ασκείται από εξειδικευμένους ιατρούς – βελονιστές,  έχει αποδειχθεί ότι όχι μόνο αναστρέφει αλλά και βελτιώνει την οπτική οξύτητα δρώντας κατά κύριο λόγο στην ωχρά κηλίδα του ματιού και λιγότερο στον υπόλοιπο αμφιβληστροειδή χιτώνα του οφθαλμού.

Ινστιτούτο Ιατρικού Βελονισμού Οράσεως

Λεωφόρος Κηφισίας 125-127

Αμπελόκηποι –  Αθήνα, Τ.Κ. 115 24

Cosmos Center, Γραφεία 536 – 538

Tηλέφωνο: +30 210 69 10 401

E-mail: contact at orasisac.com

Covid-19

Στο Ινστιτούτο μας, κατά την  περίοδο του Covid-19, φροντίζουμε για την ασφάλειά σας και εφαρμόζουμε όλα τα προβλεπόμενα υγειονομικά πρωτόκολλα του Ε.Ο.Δ.Υ.

Περισσότερα